Als dierenarts kom ik bij een melkveeklant die al jaren last heeft van kalveren op de drinkautomaat die bij elkaar zuigen. Hoe kan ik de oorzaak van dit probleem aanpakken?
Zuigen bij kalveren (kruiszuigen, ENG: cross-sucking) komt regelmatig voor bij jonge kalveren die in groep worden gehuisvest. Kalveren zuigen hierbij aan de navel, oren, uier, … van andere kalveren. Het kan leiden tot beschadiging van huid en uier, irritaties en infecties. Het is een gedragsprobleem dat vaak ontstaat door een combinatie van voedingsgerelateerde, sociale en omgevingsfactoren. Door deze factoren aan te pakken, kan het risico op kruiszuigen aanzienlijk beperkt worden.
Voeding gerelateerde factoren
Kalveren hebben van nature een sterke motivatie om te zuigen. Als kalveren onvoldoende melk krijgen of hun melk erg snel opdrinken, blijft een deel van die zuigbehoefte onvervuld. Dan kunnen kalveren op andere zaken, zoals andere kalveren, beginnen zuigen. Melk verstrekken in een drinkemmer of via een speen die de melk te vlot vrijgeeft werkt dit risico in de hand. Net als een te beperkte of onvoldoende frequente melkgift of het snel weghalen van de speen als de melk opgedronken is. Honger kan een kalf ook op zoek laten gaan naar mogelijkheden om te zuigen. Eiwitgehalte in melkvervangers
Sociale en omgevingsfactoren
Vroege scheiding van de moeder vraagt voldoende mogelijkheden om de zuigbehoefte in te vullen om cross-sucking te vermijden. Hierbij kan ook de (sociale) omgeving van het kalf een rol spelen. Zo kan overbezetting bij groepshuisvesting en competitie voor (te) beperkte voederplaatsen ertoe leiden dat sommige kalveren onvoldoende melk opnemen of onvoldoende tijd krijgen om te zuigen. Ook wisselende samenstelling van groepen levert extra stress die hetzelfde effect kan hebben. Tot slot kan ook een tekort aan hokverrijking of materiaal om mee te spelen aanleiding geven tot ongewenst oraal gedrag.
Spenen gerelateerde factoren
De speenperiode wordt ook gekenmerkt door verhoogd risico op het begin van cross-sucking. Bij (te) abrupt spenen kan enerzijds de nog aanwezige zuigbehoefte onvoldoende ingevuld worden en anderzijds de totale voeropname terugvallen waardoor het kalf honger heeft. Beide factoren kunnen leiden tot cross-sucking. Daarnaast worden kalveren in die periode vaak verhuisd en komen ze in nieuwe groepen terecht. Dit levert bijkomende stress die tot ongewenst gedrag kan leiden. Speen sowieso pas als het kalf voldoende krachtvoer opneemt (minstens 1, maar beter nog 1,5 kg/dag). Het ideale speenmoment
Voorkomen = genezen
Als je kalveren aan elkaar zuigen is het vooral zaak de achterliggende oorzaken te detecteren en aan te pakken. Dit begint bij analyseren van het probleem. Welke kalveren zuigen en welke niet? Wanneer zuigen de kalveren aan elkaar? Net na de melkgift? Dan drinken ze wellicht te snel waardoor de zuigbehoefte onvoldoende is ingevuld. Zuigen ze vooral tussen de melkgiften in? Dan kan hoeveelheid of frequentie van de melkgift of competitie in de groep de oorzaak zijn.
Goed management = voorkomen
Cross-sucking ontstaat doorgaans door een combinatie van factoren. Er bestaat dan ook geen universele oplossing voor elk bedrijf. Een goede melkverstrekking, voldoende mogelijkheden om te zuigen, beperkte concurrentie en een comfortabele leefomgeving vormen samen de basis van een succesvolle preventie.
Enkele concrete tips:
- Voldoende melk: stem de melkgift af op de behoeften van het kalf
- Voldoende frequent: spreid de melkgift over meerdere porties
- Stimuleer zuiggedrag: gebruik kunstspenen (met trage melkafgifte) en geef kalveren voldoende tijd om te zuigen (ook nadat de speenemmer leeg is)
- Beperk competitie: voldoende drinkplaatsen, uniforme groepen
- Verrijkte omgeving: voorzie water, ruwvoer, strooisel en voldoende bewegingsruimte
- Speen niet te vroeg: kalveren moeten 1 à 1,5 kg krachtvoer opnemen
- Speen stapsgewijs: geef kalveren tijd om over te stappen op vaste voeding (> 7 dagen)
- Vermijd (cumulatieve) stress: verhuizen, groepswissels, onthoornen, spenen, behandelingen, rantsoenwijzigingen, …
- Opvolging: kijk naar je kalveren zodat je tijdig kan ingrijpen
Drinkautomaat
Een kalverdrinkautomaat kan verschillende risico’s op cross-sucking reduceren. Kalveren krijgen immers een individueel aangepaste hoeveelheid melk, verdeeld over meerdere porties per dag. Ook kan bij een drinkautomaat de totale melkgift makkelijk verhoogd en het spenen heel geleidelijk doorgevoerd worden. Toch kan cross-sucking ook bij een kalverdrinkautomaat voorkomen.
Bij een hoge bezetting van de drinkautomaat kan concurrentie ontstaan waardoor kalveren lang moeten wachten. Zeker als het leeftijdsverschil groot is kan deze factor belangrijker worden. Beperk de bezetting tot maximum 15 kalveren per speen en voorzie minstens 3,25 m² ingestrooide ruimte per dier. Introduceer kalveren tot de kalverdrinkautomaat als ze 3 tot 5 dagen oud zijn en voldoende agressief drinkgedrag vertonen. Kalveren te lang apart houden conditioneert een tweemaal daags voederpatroon en als de melkgift te laag ligt kan het eerste zuiggedrag al geïnduceerd worden.
Verstrek ook in een drinkautomaat voldoende melk. Kalveren die minstens 8 l/dag of beter nog 10 l of ad lib melk verstrekt krijgen, groeien en ontwikkelen beter, hebben een verhoogd dierenwelzijn en presteren mogelijks beter op latere leeftijd. Hierbij hebben kalveren minder honger waardoor cross-sucking minder voorkomt. De minimale portie is best 1,5 L zodat het kalf voldoende tijd bezig is met zuigen. Instellen van een hogere totale melkgift per dag zorgt er bij een drinkautomaat ook voor dat het kalf sneller deze minimale portiegrootte ter beschikking heeft en de kans op vruchteloos zoeken naar melk kleiner wordt. Ook dit verlaagt het risico op cross-sucking. In de drinkautomaat kan ook makkelijk een heel geleidelijke afbouw van de melkgift gerealiseerd worden. Verhoogde melkgift Holstein kalveren

Figuur 1. Geleidelijk speenprogramma in een kalverdrinkautomaat (bron: PennState Extension)
Gerelateerd
- Vraag/Antwoord: Groepshuisvesting voor kalveren
- Vraag/Antwoord: Gepaard huisvesten van kalveren
- Vraag/Antwoord: Huisvesting kalveren
- Vraag/Antwoord: Navelontsteking
- Vraag/Antwoord: Ideaal speenmoment bij kalveren
Bronnen
1 A scoping review on pair housing dairy calves: health and performance outcomes and tactics to reduce cross-sucking behavior. Gillian D. Plaugher and Melissa C. Cantor. Front. Vet. Sci. 12:1568164
2 The effect of milk feeding practices on dairy calf behavior, health, and performance – A systematic review. Welk, A., Otten, N.D. & Jensen, M.B. Journal of Dairy Science, 106(9), 5853–5879. 2023
3 Effects of amount of milk, milk flow and access to a rubber teat on cross-sucking and non-nutritive sucking in dairy calves. Jung, J. & Lidfors, L. Applied Animal Behaviour Science, 72(3), 201–213. 2001
4 The effects of milk feeding method and group size on feeding behavior and cross-sucking in group-housed dairy calves. Jensen, M.B. & Budde, M. J Dairy Sci. 2006 Dec;89(12):4778-83
5 Welfare of calves. EFSA Journal, 21(3), 7896. 2023
6 Why Do Dairy Calves Cross-Suck Each Other: A Success Guide. Melissa Cantor. PennState Extension. 2026
7 Feeding practices and reducing cross sucking. University of Wisconsin-Madison, Dairy Division of Extension. Juni 2022.
8 Sucking behaviour in calves. University of Edinburgh, The Royal School of Veterinary Studies. 2025
9 Influence of milk feeding methods on the welfare of dairy calves. Lidfors, L. ISAH-2007 Tartu, Estonia
10 Effect of age of introduction to an automated milk feeder on calf learning and performance and labor requirements. Catalina Medrano-Galarza, Stephen J. LeBlanc, Trevor J. DeVries, Andria Jones-Bitton, Jeffrey Rushen, Anne Marie de Passillé, Marcia I. Endres, and Derek B. Haley. J. Dairy Sci. 101:9371–9384. 2018
11 The effect of solid feed diet on the oral and cross-sucking behaviour of pre-weaned dairy calves. Chelsie Hansen. Thesis, Master of Science in Animal Science, Massey University, Palmerston North, New Zealand. 2013
12 Stop the Suck: Avoiding Cross-sucking with Automated Feeders. Melissa Cantor. PennState Extension. 2026