In de praktijk worden kalveren vaak enkele weken individueel gehuisvest, alvorens dieren per twee of meer worden samen gezet. Het is ook wettelijk toegelaten om kalveren individueel te huisvesten tot een leeftijd van 8 weken. Individuele hokken moeten hierbij voorzien zijn van open afscheidingen die visueel en fysiek contact tussen dieren mogelijk maakt. Individuele huisvesting ná acht weken leeftijd is enkel mogelijk op voorschrift van een dierenarts in verband met gezondheid of gedrag van het kalf. De consument blijkt echter een voorkeur te hebben voor huisvesting van kalveren per twee of meer en ook recent wetenschappelijk onderzoek toont aan dat dergelijke ‘sociale huisvesting’ voordelen heeft.

Individuele huisvesting

Kalveren individueel huisvesten in kalverhutten heeft vooral praktische voordelen. Dieren kunnen makkelijk opgevolgd worden, het werk is makkelijk te organiseren en er is geen competitie tussen dieren voor melk, voeder of water. Zeker bij grotere leeftijdsverschillen tussen kalveren is dit belangrijk. Bovendien zal de scheiding de overdracht van ziektes rechtstreeks van kalf tot kalf verminderen. Zeker als dieren in grote groepen gehouden worden kunnen ziektes immers snel verspreiden en op het bedrijf blijven circuleren. Houd groepen dus best beperkt tot 6 à 8 (dezelfde!) dieren.

Huisvesting per twee: groei

Kalveren huisvesten per twee kan de groei positief beïnvloeden. Verschillende onderzoeken stelden vast dat de dagelijkse groei van kalveren, per twee gehuisvest, 16 tot 36% hoger lag dan individueel gehuisveste kalveren. Dit evenwel vooral als de kalveren veel melk kregen (8 à 9 liter melk per dag). Het verschil in groei vloeit hierbij voort uit de grotere opname van krachtvoer (kalvervlokken) die met de huisvesting in duo gepaard gaat.
Bij een lage melkgift (5 liter/dag) is de opname van krachtvoer hoger, zowel bij individueel als bij in paar gehuisveste kalveren. Deze kalveren proberen de lage melkgift immers zoveel mogelijk aan te vullen met krachtvoer waardoor er weinig verschil is in opname ervan tussen beide types huisvesting. Bij een hogere melkgift zullen gepaarde kalveren meer gestimuleerd worden om toch extra krachtvoer op te nemen, waardoor de groei significant hoger uitvalt. Deze hogere opname van krachtvoer zet zich ook verder door na het spenen.

Huisvesting per twee: uitval

Een studie uit het Verenigd Koninkrijk onderzocht of kalveren die vóór het spenen gepaard gehuisvest worden een verschillend risico tot uitval hadden in de periode van geboorte tot en met de eerste lactatie. Dit bleek ook zo te zijn. Voor gepaarde kalveren bleek de uitval voor deze periode (24%) een stuk lager dan voor kalveren die initieel individueel gehuisvest werden (36%).

Huisvesting per twee: sociaal gedrag

Kalveren die in duo gehuisvest worden zijn beter bestand tegen stress. Dit is bijvoorbeeld duidelijk vast te stellen bij het spenen van kalveren. Direct na het spenen zullen kalveren door de stress doorgaans 2-3 dagen minder of geen krachtvoer opnemen. Hierdoor valt de groei even stil of verliezen de dieren zelfs gewicht. Gepaarde kalveren zullen na spenen sneller terug op hetzelfde niveau krachtvoer opnemen, waardoor de groei minder geremd wordt en constanter blijft doorlopen.

Als kalveren na het spenen in groep worden gehuisvest blijken kalveren die eerder al in duo gehuisvest waren minder stress te ondervinden. Ze liggen minder neer, vertonen meer actief gedrag en minder vocalisaties (roepen van kalveren) en hebben een lager gehalte cortisol (stress hormoon) in het bloed.

Kalveren die per twee of in groep gehuisvest worden zijn minder bang en leren sneller nieuwe dingen aan. Ze zijn hierdoor rustiger in de omgang en kunnen makkelijker behandeld worden. Daarnaast zullen deze kalveren sneller nieuwe voedermiddelen opnemen en er ook meer van opnemen. Zo zal de introductie van bijvoorbeeld een TMR rantsoen veel vlotter verlopen bij kalveren die eerder al sociaal gehuisvest waren.

Huisvesting per twee: aandachtspunten
 

Net zoals voor kalveren in individuele huisvesting moet bij gepaarde huisvesting veel aandacht zijn voor preventieve zorg en monitoring. Als dit correct wordt opgevolgd is het risico op ziektes bij gepaarde huisvesting niet groter dan bij individuele huisvesting. Houd volgende streefwaarden voor ogen bij het beoordelen van de gezondheid van je kalveren:

• Sterfte vóór spenen: max. 3%
• Diarree vóór spenen: max. 15%
• Pneumonie vóór spenen: max. 10%
• 'Failure of Passive Transfer': max. 10%
• Dagelijkse groei: min. 700 g/dag

Daarnaast dient ook biest- en voederverstrekking uitgevoerd te worden in functie van de behoeften van de kalveren en een optimale opfok. Verstrek dus zeker voldoende melk om de potentiële voordelen van gepaarde huisvesting maximaal te benutten (zie hierboven). Om zuigen na melkverstrekking te vermijden geef je best voldoende melk (> 7 liter/dag), via een speenemmer en best met een ‘slow flow” speen. 

De huisvesting (ruimte, bedding, ventilatie), maar ook het management errond (hygiëne, bioveiligheid) moet uiteraard aan de kalveren aangepast zijn. Idealiter hebben kalveren zo’n 3,25 m² ruimte per kalf beschikbaar. Hanteer een all-in/all-out systeem en voorzie voldoende leegstand na reinigen om de ontwikkeling en verspreiding van pathogenen tegen te gaan.

Het tijdstip van paren van de kalveren is uiteraard ook belangrijk om de potentiële voordelen zo goed mogelijk te benutten. Vroeg paren (< 30 dagen leeftijd) is hierbij zeker nodig en elke dag met verhoogde groei is uiteraard een dag gewonnen. Toch toont onderzoek ook aan dat het verschil beperkt is tussen paren bij geboorte of paren op 3 weken leeftijd. Een praktisch systeem waarbij twee hutten naast of tegenover elkaar geplaatst worden en een tussenschot makkelijk kan weggenomen worden op bijvoorbeeld 7 dagen leeftijd is hierbij zeker werkbaar. Houd ook rekening met een leeftijdsverschil tussen beide kalveren van maximaal 14 dagen (idealiter maximaal 7 dagen).

Huisvesting per twee: Conclusie

Huisvesting van kalveren per twee heeft enkele belangrijke potentiële voordelen:

• Betere sociale ontwikkeling
• Minder gevoelig voor stress
• Minder angst van onbekende zaken
• Beter hanteerbaar
• Betere bescherming tegen koude
• Hogere opname van krachtvoer
• Hogere dagelijkse groei
• Minder sterfte
• Positiever gepercipieerd door consument

Om deze voordelen van ‘sociale huisvesting’ maximaal te benutten zet de kalveren dan in bijeen onder deze randvoorwaarden:

• Moment van paren: > 7 dagen en < 30 dagen leeftijd
• Kalveren van gelijke grootte
• Leeftijdsverschil: maximum 14 dagen
• Groepsgrootte: maximum 8, gepaard is even goed
• Verstrek veel melk (tot 15% van het lichaamsgewicht)
• Verstrek melk in speenemmer met ‘slow flow’ speen
• Spenen: stapsgewijs

Artikel op basis van presentatie ‘Social housing van kalveren’ door Hans Van Loo, UGent – Webinar reeks 'Optimale opfok van kalveren' (RefWel ILVO)

Webinar reeks 'Optimale opfok van kalveren'

• Biest & Voeder
• Huisvesting & Comfort
• Koe-kalf contact

 

Gerelateerd

• Vraag/Antwoord: Huisvesting kalveren
• Vraag/Antwoord: Groepshuisvesting kalveren
• Vraag/Antwoord: Het ideaal speenmoment
• Vraag/Antwoord: Afmetingen ligboxen jongvee
• Vraag/Antwoord: Afmetingen ligboxen melkvee
• Vraag/Antwoord: Onthoornen

Nog vragen?

Bronnen:

Presentatie 'Social housing van kalveren' - Hans Van Loo (UGent)